معرفی رشته حرارت و سیالات

در حقیقت رشته مکانیک بخشی از علم فیزیک است که با استفاده از مفاهیم پایه علم فیزیک و به تبع آن ریاضی به بررسی حرکت اجسام و نیروهای وارد بر آنها می‌پردازد و می‌کوشد تا با توجه به نتایج بررسی‌های خود ، طرحی نو در زمینه فن‌شناسی و صنعت ارائه دهد و در راه پیشرفت انسان گامی به جلو بردارد. مهندسی مکانیک را شاید به توان از دیدگاه تنوع موضوعات تحت پوشش ، جامع­ترین رشته مهندسی به شمار آورد. چون رشته مهندسی مکانیک در برگیرنده همه علوم و فنون است که با ، تبدیل حرکت و انجام کار ، تولید و ساخت قطعات و ماشین آلات و به کارگیری مواد گوناگون در ساخت آنها و همچنین طراحی و کنترل سیستم­های مکانیکی ، حرارتی و سیالاتی مرتبط می­باشد. به عبارت دیگر محاسبات فنی، مدل سازی و شبیه سازی، طراحی و تهیه نقشه­ها، تدوین روش ساخت، تولید و آزمایش تمامی ماشین آلات و تأسیسات موجود در دنیا، با تکیه بر توانایی­های مهندسان مکانیک انجام می­گیرد. مهندسی مکانیک دارای گرایش­های مهم طراحی کاربردی جامدات، حرارت و سیالات ، ساخت و تولید است.

گرایش‌های مقطع لیسانس:

رشته مهندسی مکانیک دارای سه گرایش «طراحی جامدات ، حرارت و سیالات، ساخت و تولید» در مقطع لیسانس می‌باشد که البته دانشگاه صنعتی شریف دارای گرایشهای دیگری نیز هست

در شروع آموزش مهندسی در ایران ، مهندسی مکانیک با برق یکی بود و «الکترومکانیک» نامیده می‌شد. اما این دو رشته حدود ۴۵ سال پیش از هم جدا شدند و به مرور رشته‌های دیگری مانند مهندسی شیمی و مواد نیز از مهندسی مکانیک جدا شد و مهندسی مکانیک به عنوان رشته مهندسی مکانیک عمومی ارائه گردید. ولی با پیشرفت صنعت و نیاز صنایع به تخصص‌های مختلف در این زمینه، از مهندسی مکانیک عمومی دو گرایش «طراحی جامدات» و «حرارت و سیالات» و بعد از آن «ساخت و تولید» ایجاد شد. البته مدتی است که مجددا تمامی گرایشها در مقطع کارشناسی حذف شده است و همه گرایشها تحت عنوان "مهندسی مکانیک" دغام شده اند.  البته سعی می شود به معرفی اجمالی هر یک از گرایشهای فوق پرداخته شود.

الف گرایش مکانیک در طراحی جامدات

هدف تربیت آزمایشگاهی متخصصانی است که بتوانند در مراکز تولید و کارخانه‌ها اجزاء و مکانیزم ماشین‌آلات مختلف را طراحی کنند. دروس این دوره شامل دروس نظری، آزمایشگاهی، کارگاه و پروژه و کارآموزی است. فارغ‌التحصیلان می‌توانند در کارخانجات مختلف نظیر خودروسازی ، صنایع نفت، ذوب فلزات و صنایع غذایی و غیره مشغول شوند و برای این دوره امکان ادامه تحصیل تا سطح کارشناسی ارشد و دکتری در داخل یا خارج از کشور وجود دارد. موفقیت داوطلبان به آگاهی آنها در دروس جبر و مثلثات، هندسه ، فیزیک و مکانیک همچنین آشنایی و تسلط آنان به زبان خارجی بستگی فراوان دارد. از جمله دروس این دوره می‌توان دروس مقاومت مصالح، طراحی و دینامیک را نام برد. در این رشته زمینه اشتغال و بازارکار خوب وجود دارد و مطالب ارائه شده در طول تحصیل برای دانشجویان محسوس و قابل لمس است

ب گرایش مکانیک در حرارت و سیالات

این رشته در به کاربردن علوم و تکنولوژی مربوط جهت طرح و محاسبه اجزاء سیستمهایی که اساس کار آنها مبتنی بر تبدیل انرژی ، انتقال حرارت و جرم است به متخصصان کارآیی لازم را می‌دهد و آنها را جهت فعالیت در صنایع مختلف مکانیک در رشته حرارت و سیالات (نظیر مولدهای حرارتی، انتقال سیال نیروگاههای آبی، موتورهای احتراقی و ... ) آماده می‌سازد. فارغ‌التحصیلان این دوره قادر به طراحی و محاسبه اجزا و سیستمها در بخشهای عمده‌ای از صنایع نظیر صنایع خودروسازی ، نیروگاههای حرارتی و آبی، صنایع غذایی، نفت، ذوب فلزات و غیره هستند.

فارغ‌التحصیلان این دوره می‌توانند تا مقطع کارشناسی ارشد و دکتری در داخل یا خارج از کشور ادامه تحصیل دهند. داوطلبان این رشته باید در دروس ریاضی و فیزیک تسلط داشته و با یک زبان خارجی آشنا باشند. دروس این رشته شامل مطالبی در زمینه‌های حرارت و سیالات ، می‌باشد

ج - گرایش مکانیک در ساخت و تولید

هدف تربیت کارشناسانی است که با به کاربردن تکنولوژی مربوط به ابزارسازی، ریخته‌گری ، جوشکاری، فرم دادن فلزات ، طرح کارگاه یا کارخانه‌های تولیدی آماده کار در زمینه ساخت و تولید ماشین‌آلات صنایع (کشاورزی ، نظامی، ماشین‌سازی، ابزارسازی ، خودروسازی و ... ) باشند. فارغ‌التحصیلان این دوره قادر خواهند بود در صنایعی مانند ماشین‌سازی، ابزارسازی، خودروسازی ، صنایع کشاورزی، صنایع هوایی و تسلیحاتی به ساخت و تولیدی ماشین‌آلات، طراحی کارگاه و یا کارخانه تولیدی بپردازند و نظارت و بهره‌برداری و اجرای صحیح طرحها را عهده‌دار شوند. داوطلبان این رشته باید در دروس ریاضی، فیزیک و مکانیک از آگاهی کافی برخوردار باشند. دروس این دروه شامل مطالبی در مورد نحوه تولید، طراحی قالبهای پرس، طراحی قید و بندها، کار و برنامه‌ریزی با ماشینهای اتوماتیک، اصول کلی و نحوه کار با ماشینهای دستی و تعمیر و نصب تمام سرویسهای صنعتی می باشد و درصد نسبتا بالایی از آنها به صورت عملی ارائه می‌گردد. داوطلب باید سالم باشد تا بتواند کارهای کارگاهی را به خوبی انجام دهد و استعداد کارهای فنی را داشته باشد. با توجه به خودکفایی صنایع کشور این رشته دارای بازار کار خوبی است.

گرایش‌های خاص مهندسی مکانیک

  • مکانیک – خودرو 
  • مکانیک - هوافضا
  • مکانیک - دریا
  • مکانیک - ماشینهای ریلی
  • مکانیک - تأسیسات حرارتی و برودتی
  • مکانیک - نیروگاه
  • مکانیک - بیومکانیک
  • مکانیک - مکاترونیک
  • مکانیک - سیستمهای انرژی
  • مکانیک- بایوسیستم (کشاورزی)

وضعیت ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر:

امکان ادامه تحصیل در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی میسر می‌باشد. در دوره کارشناسی ارشد ۳۲ واحد و در دوره دکترا ۴۸ واحد درسی ارایه می‌گردد.

گرایش های کارشناسی ارشد مجموعه مهندسی مکانیک

کارشناسی ارشد مهندسی مکانیک در دانشگاه های ایران به پنج گرایش و چندین زیرگرایش تقسیم می شود که عبارتند از:

مهندسی مکانیک- گرایش ساخت و تولید

مهندسی مکانیک- گرایش طراحی کاربردی

مهندسی مکانیک- گرایش تبدیل انرژی

مهندسی مکانیک- گرایش سیستم محرکه خودرو

مهندسی مکانیک- گرایش طراحی سیستم های دینامیکی خودرو

مهندسی مکانیک- گرایش سازه بدنه خودرو

مکاترونیک

مهندسی پزشکی- گرایش بیومکانیک

مهندسی تسلیحات- گرایش سلاح

مهندسی طراحی و ساخت خودروهای نظامی- گرایش طراحی دینامیک خودرو

مهندسی طراحی و ساخت خودروهای نظامی- گرایش سازه و بدنه خودرو

مهندسی طراحی و ساخت خودروهای نظامی- گرایش نیروی محرکه خودرو

مهندسی مکانیک گرایش طراحی کاربردی

هدف از این گرایش تربیت متخصصانی است که بتوانند در مراکز تولید و کارخانه­ها به طراحی اجزاء و مکانیزم ماشین آلات مختلف بپردازند. فارغ التحصیلان می­توانند در کارخانجات مختلف نظیر خودروسازی، صنایع نفت، صنایع نظامی، صنایع تسلیحاتی، صنایع هوافضا، ذوب فلزات و صنایع غذایی و ... مشغول به کار شوند. از جمله دروس این دوره می توان دروس مقاومت مصالح، طراحی اجزاء، ارتعاشات، کنترل و دینامیک را نام برد. در این رشته زمینه اشتغال و بازار کار خوبی وجود دارد.

مهندسی مکانیک گرایش تبدیل انرژی

این رشته در به کار بردن علوم و تکنولوژی جهت طراحی و محاسبه اجزاء سیستم­هایی که اساس کار آنها مبتنی بر تبدیل انرژی، انتقال حرارت و جرم است به متخصصان کارآیی لازم را می­دهد و آنها را جهت فعالیت در صنایع مختلف مکانیک آماده می­سازد. فارغ التحصیلان این دوره قادر به طراحی و محاسبه اجزا و سیستم­ها در بخش­های عمده­ای از صنایع نظیر صنعت نفت و گاز، صنایع هوایی، صنایع نظامی، صنایع خودروسازی ، نیروگاه­ها، صنایع غذایی، ذوب فلزات و ... هستند.

مهندسی مکانیک گرایش ساخت و تولید

متخصصان این گرایش با تکنولوژی­های مربوط به ابزارسازی، ریخته گری ، جوشکاری، فرم دادن فلزات، طراحی کارگاه یا کارخانه های تولیدی، ساخت و تولید ماشین آلات صنایع (کشاورزی ، نظامی، ماشین سازی، ابزارسازی ، خودروسازی و ... سر و کار دارند. فارغ التحصیلان این دوره قادر خواهند بود در صنایعی مانند ماشین سازی، ابزارسازی، خودروسازی ، صنایع کشاورزی، صنایع هوایی و تسلیحاتی به ساخت و تولید ماشین آلات، طراحی کارگاه و یا کارخانه­های تولیدی بپردازند و نظارت و بهره برداری و اجرای صحیح طرح­ها را عهده دار شوند. دروس این دروه شامل مطالبی در مورد نحوه تولید، طراحی قالب­های پرس، طراحی قید و بندها، کار و برنامه ریزی با ماشین­های اتوماتیک، اصول کلی و نحوه کار با ماشین­های دستی و تعمیر و نصب تمام سرویس­های صنعتی می­باشد و درصد نسبتا بالایی از آنها به صورت عملی ارائه می گردد. با توجه به پیشروی کشور به سمت خودکفایی صنایع، این رشته دارای بازار کار خوبی است.

رخی از نرم افزارهای تخصصی مهندسی مکانیک

  • pro-engineer  : نرم‌افزار طراحی قطعات
  • Working Model : نرم افزار تحلیل و مونتاژ مدل های سه بعدی و ترسیمات دوبعدی
  • Marc: نرم‌افزار تحلیل نیروها و تنش‌ها
  • Ansys: نرم‌افزاری برای تحلیل مهندسی قطعات در تحلیل‌های دینامیکی
  • Catia: نرم‌افزار طراحی قطعات
  • Fluent : نرم‌افزار تحلیل و بررسی حرکت سیالات
  • Gambit : نرم افزاری برای مدل سازی و ایجاد مدل ریاضی برای حل گر Fluent
  • Matlab : نرم‌افزاری برای نوشتن برنامه و محاسبات ریاضی در مهندسی
  • Solidworks : نرم‌افزار طراحی قطعات
  • C-Mold : نرم‌افزار طراحی قالب‌های صنعتی
  • Power shape: نرم‌افزار مدل‌سازی
  • EdgeCAM : نرم افزار طراحی و عملیات ساخت و تولید
  • Cosmos: نرم‌افزار تحلیل نیروها و تنش‌ها
  • Carrier : نرم افزار طراحی سیستم های تهویه مطبوع

 دانلود سرفصل دروس  کارشناسی مکانیک

دانلود چارت دروس کارشناسی مکانیک